Ik vraag me af ...

Waarom is er in protestantse en joodse erediensten geen wierook te vinden? Over het gebruik van wierook lees je immers veel in het Oude Testament.

Als we naar de vroege christelijke kerk van de eerste drie eeuwen kijken, zullen we er nauwelijks wierook aantreffen. Hoewel de Joodse tempeldienst vele wierookoffers kende en destijds ook in de Romeinse en Griekse wereld tijdens religieuze plechtigheden wierook gebruikt werd, zagen de eerste christenen er juist daarom van af. 

Zij wilden zich onderscheiden van de bestaande religies waarin wierook gebrand werd voor de verschillende godenbeelden en ook voor beelden van vergoddelijkte mensen zoals de keizer. Dat was in strijd met het monotheïsme van de christelijke gemeenschap. 
Alleen tijdens een begrafenis gebruikten christenen, net als alle andere bewoners van het Middellandse Zeegebied, wierook als eerbetoon aan de gestorvene en om de atmosfeer te veraangenamen. 

De verloochening van wierook veranderde na de derde eeuw, toen het christelijke geloof onder keizer Constantijn de Grote tot staatsgodsdienst werd verheven. De eer die men eerder aan de goden en de keizer bracht, ging langzaam over op de werkelijke heerser over het al, Christus, en diens vertegenwoordiger, de bisschop.
Tijdens de Reformatie namen de protestanten afstand van veel zintuiglijke en rituele elementen uit de Rooms-Katholieke Kerk – zoals beelden, gewaden, wijwater en wierook, omdat deze werden 
geassocieerd met bijgeloof of menselijke toevoegingen aan de eredienst. 

Hoewel wierook wel degelijk een rol speelt in de Bijbel, zoals het reukofferaltaar in de tabernakel in het Oude Testament en Psalm 140: ‘Laat mijn gebed voor U opstijgen als wierook’, wordt dit door de meeste protestantse kerken als symbolisch gelezen in plaats van fysiek toegepast.

Waardoor ontbreekt het gebruik van wierook ook in de eredienst van de Joden in de synagoge? 
Met verwoesting van de tempel in Jeruzalem door de Romeinen in 70 na Christus werd hiermee ook de heilige en unieke plaats van de (reuk)offers verwoest. 
Men moest naar een andere vorm van samenkomen zoeken. Zo zouden de offerloze bijeenkomsten van schriftlezing, zang en gebed zich in de synagogen hebben ontwikkeld.

Informatie in een notendop uit: 
-     dbnl.org: Casper Staal, ‘De geurende kerk’, 2006 
-     kerkenisrael.nl
-     John Bowker, ‘Groot handboek bij de Bijbel’, 1998

Irene de Geus-Haasbroek
KiZ-REDACTEUR