VRIENDSCHAP IN DE LIJDENSTIJD

Hartsverlangen en de crux van Pasen

Het verlangen van ons hart. Psalm 37 zegt daar het volgende over in vers 4: ‘Schep vreugde in God, dan zal Hij u geven wat uw hart verlangt.’ Hier sluimert het perspectief op vriendschap met God. Maar dan Johannes 11. Vrienden van Jezus, twee vrouwen, verliezen een dierbare. Het is het bekende verhaal van Martha, Maria en Lazarus.

Het is verleidelijk in dit verhaal een eind-goed-al-goed boodschap te ontwaren. Echter, het verhaal bevat een voor ons onverteerbaar wonder: een dode die het leven terugontvangt van Jezus. Dat stuit op onze 21ste-eeuwse gevoeligheden. Onze moderne wereld is simpelweg niet groot genoeg voor wonderen. Wij hebben ‘wetenschappelijk vastgestelde natuurwetten’ die daar geen ruimte voor laten. Dood is dood. Einde verhaal. Niets meer aan te doen. Johannes 11 wordt een metaforische vertelling. Of erger, we isoleren het in het verre verleden van mensen die we als veel goedgeloviger beschouwen dan wij. Maar de goddelijke ironie begint bij ‘onze natuurwetten’. Want: als er natuurwetten zijn, dan is er een Wetgever, God. De Wetgever van de kosmische orde kan uitzonderingen maken. Dat is een wereldbeeld dat recht doet aan de ruim geschakeerde ervaringen van mensen door de eeuwen heen.


Mensen van twee millennia geleden waren net zomin naïef of goedgelovig als wij dat zijn. Martha is direct: ‘Heer, hij stinkt al, want hij ligt hier al voor de vierde dag.’ In een warm klimaat gaat ontbinding hard. Het verwijt van beide vrouwen aan Jezus is hetzelfde: ‘Heer, als u hier was geweest zou mijn broer niet zijn gestorven.’ Martha’s uitbrander is rechtstreeks en snoeihard. Maria kan zichzelf niet staande houden als ze haar klacht letterlijk voor Jezus’ voeten werpt. De twee zussen zijn vervreemd geraakt van Jezus. Wij kunnen, ik kan, vervreemd raken van God in het lijden van verlies. Hoe dan kan God ons de verlangens van ons hart geven? Hoe kan Jezus zijn relatie met Maria en Martha herstellen?


Wat opvalt is dat er twee keer wordt gezegd dat Jezus zich ergert. De Naardense vertaling spreekt over woede. En Hij huilt. Waarom? Hij weet zelf al wat Hij doen zal, dus zijn tranen zijn niet om de dood van Lazarus (zie vers 11). De tranen en de woede van Jezus gaan om iets anders: het gaat om de breuk tussen Jezus en zijn vrienden. Die breuk gaat oneindig verder dan het verlies van een dierbare. Het gaat om een eeuwig­heidsperspectief dat geheeld moet worden omwille van mensen met een naam en een gezicht. Daarin schuilt het diepste verlangen van ons hart.


Wat kan Jezus doen om die fundamentele breuk te herstellen? Zeker, Lazarus weer het leven in-roepen is wat Hij uiteindelijk doet. Maar Jezus is zodanig begaan met zijn vrienden, dat Hij hen iets wil geven dat de opstanding van Lazarus verre te boven gaat: ‘Ik heb je toch gezegd dat je Gods grootheid zult zien als je gelooft?’ Hij wil hun verlangen naar een levende Lazarus omvormen naar de her­stelde relatie met Hem, en dus God. Prediker spreekt in zijn beroemde rede ‘Er is een tijd van …’ (hoofdstuk 3) over het feit dat God ons de eeuwigheid in het hart gegeven heeft. In de afgebakende tijd van ons eigen bestaan spreekt de eeuwigheid tot ons vanuit ons eigen hart. Dat is een in dit leven onvervulbaar verlangen. Jezus roept Martha, en dus ook Maria, op tot geloof, dat wil zeggen vertrouwen in Hem met dát goede eeuwigheidsperspectief voor ogen.


De verzoening die Jezus aanbiedt aan zijn geliefde vrienden toen geldt evenzeer voor ons, hier en nu. Die verzoening is de crux van Jezus’ leven, sterven en opstanding. Het is het diepste verlangen van ons hart gestild door de vriendschap met God Zelf. Want Hij, als onze Maker, kent wat er werkelijk in ons omgaat en wat ons vreugde geeft. Dan gaan we van vervreemding naar verzoening en vriendschap met onze Maker, Jezus Christus de Opgestane Heer.

• Jaap C. Hanekamp

Deze tekst komt uit de preek van JCH van zondag 1 februari 2026 in de Ichthuskerk. Jaap is gemeentelid samen met zijn lief Winie. Zijn boek ‘Vertrouwd met werkelijkheid’ (2026) gaat dieper in op dit thema.