Uitgave van de Protestantse Gemeente Zoetermeer

GODSDIENSTVRIJHEID

Tussen folklore en ‘afspraken’ in China




REPORTAGE  • In ons land krijgen we geen al te vreugdevol beeld van het functioneren van de godsdienstvrijheid in China. Toen ik dan ook enkele maanden geleden een vakantiereis door dit immens grote land maakte, nam ik me voor hiervan op z’n minst een indruk te krijgen.

Deze reis was vóór de coronacrisis, maar dat betekent niet dat wat ik meemaakte er nu, tijdens de crisis, anders zou hebben uitgezien. Het Chinese systeem is naar alle onder­danen en dus ook naar niet-communistische instellingen, zoals kerken, zeer repressief.

Zomaar binnenlopen
Het eerste contact was met een rooms-katholieke kerk in het stadje Pingyao, een van de best bewaarde historische ommuurde steden. De deur van de kerk was open en een vrolijk muziekgezelschap van koperblazers verwelkomde ons tijdens de repetitie van de band. Omdat we wisten dat het de christelijke kerken in China niet gemakkelijk wordt gemaakt hun geloof te belijden, verbaasde het ons dat we zomaar binnen konden lopen.

Blijkbaar niet zo bedreigend voor machthebbers

Mijn persoonlijke indruk was dat het hier een heel kleine kerk betrof die in de ogen van de autoriteiten in zo’n eeuwenoud stadje wel kon doorgaan voor een stukje folklore. Anders was het ons als buitenlandse groep beslist verboden geweest daar binnen te gaan. Ter vergelijking: de bezochte kerk was nauwelijks groter dan onze Adventskerk in Zoetermeer, dus dat is blijkbaar niet zo bedreigend voor de machthebbers.

Grote Moskee
De tweede kennismaking met een godsdienst was een groot islamitisch complex in de miljoenenstad Xi’an, de stad waar het van voor onze jaartelling daterende terracottaleger van keizer Qin Shi Huangdi in 1974 werd ontdekt.
Onze reisleider liet zien dat er bij de ingang van de Grote Moskee een grote vlaggenmast met de Chinese vlag stond. Dat was betekenisvol, zo zei hij, want daarmee was het duidelijk dat deze geloofsgemeenschap in die stad zich nooit zou inlaten met de staat onwelgevallige opvattingen of uitingen. Dus werden ze ‘met rust gelaten’. Dat was met de staat ‘afgesproken’. In deze miljoenenstad is ook het aantal moslims fors, zodat er kennelijk wel ‘afspraken’ nodig zijn.

‘Hoe schrijft u dat?’
Deze beide situaties staan erg haaks op de berichten die voort­durend uit China tot ons komen over de moslim-minderheids­groep van de Oeigoeren die wel actief worden bestreden via zogenoemde heropvoedingskampen, waarvan we nu weten dat het een soort concentratiekampen zijn.
Ik heb een serieuze poging ondernomen om van een Chinese lokale gids te horen wat het officiële beleid voor deze bevolkingsgroep is. De overigens heel bekwame gids wist ineens helemaal niet waarover ik het had. ‘Hoe schrijft u dat woord? Nee, daar weet ik niets van.’ Ook dat lag volgens onze (Nederlandse) reisleider geheel in de lijn der verwachting. Terwijl de gids een uur eerder zonder probleem met ons naar de kerk in Pingyao was gelopen.

Geen vrolijke berichten over Oeigoeren

Neem eens de moeite om via Google te bekijken wat bijvoorbeeld Amnesty International en Wikipedia over de Oeigoeren te melden hebben. Helaas geen vrolijke geschriften. Goed om over na te denken, nu en ook straks in de post-coronatijd.
Nee, we mogen niet klagen in Nederland dat we onze vrijheid van godsdienst en meningsuiting ten volle kunnen beleven.

Fien Meiresonne
Correspondent buitenland