Uitgave van de Protestantse Gemeente Zoetermeer

PINKSTEREN ANNO 2022

Duidelijke taal!




In onze protestantse kerken ligt de nadruk vooral en nog altijd op het gesproken woord. Woorden – het horen – komen op de eerste plaats. Predikanten besteden veel tijd aan preken en ze hopen hiermee te bereiken dat de toehoorders hun leven meer in dienst stellen van Jezus Christus. Hoe groot is het ‘rendement’ van deze manier van communiceren in onze tijd? Prikkelend gesteld: wie is in onze beeldcultuur en met onze mondigheid nog in staat om langer dan tien minuten geconcentreerd een monoloog aan te horen, in een taal die niet altijd meer aansluit op ons dagelijks woordgebruik?

Predikanten in de protestantse kerken spreken met verschillende benamingen en begrippen over God: God als Vader, God als de Eeuwige, God die alles weet en voorziet, God is in de ander, God is Alles (de kosmos), God die Liefde is, God die de Schepper is … Of God wordt met omzichtige termen aangeduid: ‘Blijf maar zoeken naar God, beschouw God als een eeuwig geheim.’ Binnen onze kerken is dat allemaal mogelijk, niemand die exact weet te duiden hoe God zich manifesteert. Veelkleurigheid noemen we dat. 

Waarom wordt er zo weinig
over het geloof gecommuniceerd?

Lang niet iedereen is echter in staat om die veelkleurigheid als een feit, of als een uitdaging te zien. Het geloofsgesprek wordt dan maar gemeden, uit angst om elkaar te kwetsen of om aan het twijfelen gebracht te worden. Of, ook dat gebeurt: men wil het eigen gelijk opleggen aan een ander. Daardoor wordt een goede communicatie verstoord. Geloof, dat vroeger met de paplepel is ingegoten kan daardoor op losse schroeven komen te staan. Goed doen, dat kun je ook wel zonder de kerk … En dan haken mensen af. Onze manier van communiceren in de kerkdiensten trekt nauwelijks nieuwe leden. Je kunt je afvragen of de dienst niet veelal uitsluitend gericht is op ‘insiders’, op ‘ingewijden’, meestal de ouderen onder ons. Maar jongeren willen duidelijke taal, geen kerkjargon, korte preken, eigentijdse muziek en liederen, en de mogelijkheid om mee te praten. 
Van kinds af aan worden we immers gestimuleerd om vragen te stellen. Het Nederlandse onderwijs is vanaf de kleuterschool gericht op dergelijke mondigheid. In de traditionele kerkdienst is het echter nog steeds vooral éénrichtings­verkeer in een taal, die niet altijd meer verstaan en begrepen wordt. 

Houd het gewijde intact
Hoe moeten we dan wel communiceren als kerkgemeenschap over Bijbel en geloof? Stemmen we wel af op de ontvanger? Hoe doen we dat? Zeggen we aan, leggen we op of – en zo hoort het wat ons betreft – wordt het echt een gezamenlijke tocht? Is en blijft er ruimte voor vragen? 

Moet de kerk 
opnieuw geboren 
worden?


Belangrijk is dat er begrijpelijk gesproken wordt, maar wel zo dat het geheim, het gewijde er is. Geen jip-en-janneketaal, maar ook geen tale Kanaäns, en zo min mogelijk ‘kerkjargon’. In het geloofsgesprek is het belangrijk dat de ander aan jou niet alleen kan horen maar ook kan zien en voelen wat geloven jou doet, hoe het je beweegt. Is de Heilige Geest aanwezig – niet alleen in jouw woorden maar ook in je daden? Er zijn genoeg mogelijkheden om een geloofsgesprek te voeren!

Goede bron voor gesprek
Andere vormen van communicatie zijn natuurlijk wat iedere wijkgemeente en ook de PGZ als geheel doet: communiceren over wat we doen als kerken via wekelijkse nieuwsbrieven, websites van iedere wijkgemeente, de maandelijkse krant Kerk in Zoetermeer, het halfjaarlijkse overzicht van het vormings- en toerustingsprogramma in de bijlage Gaandeweg. 
Maak bijvoorbeeld eens gebruik van wat de schrijver van een artikel in Kerk in Zoetermeer aan de orde stelt. Vraag je af wat de auteur beweegt. Zo’n artikel biedt vaak een grote bron van inhoudelijke informatie. Het zou het vertrekpunt kunnen zijn voor een gesprek met geloofsgenoten. Concreet voorbeeld: in het openingsartikel van ons maartnummer kwamen vier voorgangers aan het woord over het Avondmaal. Een goede bron voor gesprek in de gemeente!
Als het gaat om communicatie over en in gesprek zijn met de Bijbel kan daar het ‘vertalen en vertolken’ ervan aan de orde komen. Nieuwe vertalingen die aangepast zijn aan het taalgebruik van deze tijd en soms zorgen voor verrassende ontdekkingen, naast het vertrouwde van oudere vertalingen met gedeelten die je nog bijna woordelijk kent (lees het artikel van Kees Wesdorp op pagina 3). Beide hebben waarde. Vraag je eens af: hoe gaan we ermee om, hoe ga ik zelf ermee om? 

Het geloof ‘doen’
En hoe moeten we dan verder als kerk? De landelijke koepelorganisatie Protestantse Kerk in Nederland heeft, zoals we ook in Zoetermeer hebben ervaren, alweer zo’n zeven jaar geleden een vernieuwingsbeweging ingezet: pioniersplekken, kleinere geloofsgemeenschappen, gericht op nieuwe vormen van kerk-zijn.
Met de focus op diaconaat, zingeving, missionair zijn en vooral het geloof ‘doen’ en er niet meer zoveel woorden aan wijden. Wij denken dat Halte 2717 in Buytenwegh, de Pelgrim in het Dorp en Perron in Oosterheem daar zeker mee bezig zijn. Dat geldt uiteraard ook voor de Alpha-­cursus, een combinatie van maaltijd en kring over Bijbel en geloof, die regelmatig gegeven wordt (zie het artikel van Timo Hagendijk op pagina 11 in dit nummer). ‘Back to the Basics’ was de ondertitel van de nota ‘Kerk 2025’ over de toekomst van de protestantse kerken in ons land. Daarop aansluitend pleitten Remmelt Meijer en Peter Wierenga in 2020 in het boekje Herkerken. De toekomst van geloofsgemeenschappen voor een concrete vernieuwingsbeweging binnen onze kerken. ‘Herkerken’ poogt de focus op de eredienst binnen onze kerken te verleggen naar waar het werkelijk omgaat: je naasten liefhebben zoals jezelf en daarnaar te handelen. 
In het boekje Herkerken wordt gepleit voor kleinere geloofsgemeenschappen, waar in een voor iedereen duidelijke taal met elkaar wordt gecommuniceerd. Ook vanuit de bron, de Bijbel, en zeker als die in een duidelijke hedendaagse vertaling is uitgebracht. In kleinere geloofsgemeenschappen kun je elkaar immers beter en vaker inspireren om christelijk te handelen. 

Geïnspireerd raken 
door de Heilige Geest,
dat doe je samen!


Geïnspireerd raken door de Heilige Geest, dat doe je samen! Zie het Pinksterverhaal uit Handelingen 2, waarin feitelijk de christelijke kerk wordt geboren. Je raakt elkaar, in de interpretatie van de boodschap die Jezus Christus ons bracht. Daar is een goed geloofsgesprek voor nodig in een duidelijke taal. In het februari­nummer van 2021 stond een uitgebreid artikel over ‘Herkerken’. Het lijkt ons erg zinvol dat kerkenraden en anderen dat in eigen kring aan de orde te stellen! 

Jan Blankespoor en Joke Westerhof
Wanddoeken in De Regenboog van Corrie van Eijk-Docter. Zie pagina 4 de rubriek Kunst in de kerk.