Uitgave van de Protestantse Gemeente Zoetermeer

DOOR GENADE ALLEEN

Het tegendraadse antwoord




De mooiste dingen in het leven vallen ons toe. Iemand die voor je kiest, die jou liefheeft. Ervaringen die het leven van alledag kleur geven. Het zijn de kleine verrassingen die het leven glans geven. Je kunt ze niet organiseren. Je ontvangt ze. Liefde en genade van God worden ons aangezegd. Wat er ook is gebeurd of aan welk kwaad je ook debet bent, je mag uit genade opnieuw beginnen.1 

Genade en Maarten Luther
Het begrip ‘genade’ is in de kerkhistorie verbonden geraakt met Maarten Luther, theoloog en reformator, die leefde van 1483 tot 1546. Een stukje geschiedenis. In zijn tijd was genade iets dat door de kerk geschonken kon worden. Als je iets had gedaan of gedacht dat tegen de leer van de kerk was (let op: niet de Bijbel, maar de kerk), dan ging men biechten bij de priester. De gelovige vertelde, zonder dat anderen daarvan op de hoogte werden gebracht, zijn overtredingen tegen God aan de priester. Deze schonk vergeving, maar er moest wel boetedoening plaatsvinden. 
Die boetedoening kon bijvoorbeeld het zeggen van een aantal gebeden zijn of het doen van barmhartigheid. Als je er snel van af wilde zijn kocht je een aflaat. (De kerk gebruikte het geld voor de bouw van o.a. de Sint-Pieter in Rome, maar de renaissance-pausen wisten het geld ook wel te besteden aan privébelangen.) De relatie met God kon dus alleen door de kerk worden hersteld en daarvoor moest je wel wat doen, in de zin van zogeheten ‘goede werken’. 

Genade ontvangen ‘om niet’
Luther dacht verder: ‘Wanneer weet ik dat ik er alles aan heb gedaan om vergeving te ontvangen om gered te worden? Een mens is nu eenmaal mens en blijft in zijn leven dingen doen die de relatie met God in de weg staan. Wanneer is het genoeg? Of is het nooit genoeg?’ 
Luther ontdekte door het lezen van de psalmen (o.a. Psalm 103), dat het God Zélf is die genadig en barmhartig is en zonden vergeeft. En in de brief van de apostel Paulus aan de Romeinen, dat de relatie met God hersteld wordt door Christus. Hij neemt, in onze plaats, op zich wat wij verkeerd hebben gedaan en nog doen. 

Lege handen mogen openvouwen om te ontvangen

Dat mogen we ook nu nog steeds ervaren en vieren bij het Avondmaal, de Maaltijd van Heer. Staan met lege handen en deze mogen openvouwen om te ontvangen. Vergeving, nieuw leven, opnieuw mogen beginnen. Om te kunnen bidden: ‘... niet omdat we het verdiend hebben, maar alleen uit genade.’ Om aan het begin van de kerkdienst ook de groet te ontvangen: ‘Genade zij u en vrede, van God onze Vader.’

Genade in 2021
We leven in een tijd waarin we niet kunnen ontkennen dat de grondregel van ons samenleven nog vaak dezelfde is: mensen zijn wat ze presteren. Of erger nog: je bent alleen maar iemand als je wat presteert. 

Dit geluid laten horen aan iedereen die het horen wil

Luther geeft ook ons vandaag het tegendraadse antwoord dat we God ‘door genade alleen’ kunnen kennen en ervaren. Een relatie met God begint niet bij goede daden en prestaties, maar bij de belofte dat Hij onze God wil zijn. Je bent geliefd, hoe en waar dan ook.
Wij zijn, als kerk, als gemeente van Christus, bij degenen die dit geluid moet laten horen aan 
iedereen die het horen wil.

Tot slot een paar regels uit het lied ‘Wacht maar af’ van Matthijn Buwalda. Beluister het ook eens op YouTube.

Wacht maar af. 
Je bent nu hier
En dat is goed

Het heeft geen zin om weer te luisteren
Naar de stemmen in je kop
Die altijd zeggen dat het beter moet

Ligt de lat weer veel te hoog?
Loop er dan lachend onderdoor
Wie heeft gezegd dat je er over moet?

Maar als de zon straks weer komt
Sta dan op en doe je werk
Gewoon het werk dat je hand 
vindt om te doen

En stop op tijd, sloof je niet uit
Er is gebakken lucht genoeg.
Maar wordt een trouw-in-het-kleine kampioen

Liever gewoon levende mensen
Dan gracieus gestorven helden
Liever sterke schouders zijn
Dan sterke verhalen doorvertellen
Liever heilig in verborgenheid
Dan te koop met goede daden
Liever trouw aan wat nooit overgaat
Dan snelle roem zonder genade


*Met dank aan mensen die al meer over Luther en genade hebben gestudeerd dan ik.

Arianne Lodder
JONGERENPASTOR ZOETERMEER-NOORD 
Foto: Forum Romanum in Rome, Leonie Vreeswijk-Feith (www.photosbyleonie.nl)

1 Uit: ‘Van U is de toekomst’, Visienota Protestantse Kerk in Nederland, 2021