Uitgave van de Protestantse Gemeente Zoetermeer

OP WEG NAAR PASEN

Daarom de psalmen!




De Bijbel bevat een geweldige schat: een verzameling van 150 gebeden en gedichten in één psalmenbundel. Liederen van feestelijke blijdschap, maar ook van droefheid en twijfel, van innig vertrouwen en dankbaarheid. Zingen op hoogte en bidden in de diepte.

Psalmen zijn gebeden en leerdichten die op muziek zijn gezet, omdat muziek letterlijk andere snaren raakt dan woorden alleen. Al die liederen zijn gericht op God. Als antwoord op zijn bevrijdend Woord. 
Zoals de adem onze kracht van leven is, zo is zingen de kracht van het geloof. Zingen grift de woorden in je ziel. Het verhaal gaat van een wiskundelerares die haar leerlingen formules leerde zingen, waardoor ze glansrijk hun sommen konden oplossen. Wat gegrift staat, getuigt van houvast en zekerheid.

Zingen grift de woorden in je ziel

De psalmen zijn een verzameling uit een breed repertoire dat het volk van God door de eeuwen heen heeft opgebouwd, in verschillende genres en muziekstijlen. Een aantal psalmen is bijvoorbeeld als een acrostichon opgebouwd, de eerste letters vormen onder elkaar het alfabet. De langste psalm, 119, heeft zo 22 coupletten: acht keer aleph, acht keer beth, enzovoort. Waarom zo’n lang gedicht? Misschien gaf vader David een uitdaging aan zijn begaafde zoon Salomo om een ‘versje’ te leren waar zijn geheugen een kluif aan had ... De dichter van dit kunstwerk toont zich enthousiast over de Thora, de Wegwijzer die God aan mensen geschonken heeft.

Uitvechten 
Een psalm brengt je in contact met God. De woorden dragen je. Alles in het leven komt aan de orde en wordt voor God neergelegd of met Hem uitgevochten. Ja, dat ook! Johannes Calvijn noemde het psalmenboek ‘een anatomie van de delen van de ziel’. Verwondering over geboorte en het leven, over de schoonheid van de schepping en het heelal. Maar ook kreten van angst en van zorgen, twijfels en teleurstelling, zelfs een keer hopeloosheid (Psalm 88)! 
Veel gebeden staan in de ik-vorm: ‘Ik schuil bij U.’ Toch staat niet de biddende mens in het middelpunt. Het ‘ik’ wordt opgetild tot de God, die reddend en zegenend aanwezig is. Reddend? Niet altijd verandert de situatie van de bidder. Wel wordt de mens veranderd, zijn perspectief verandert, we krijgen uitzicht op God, die ons niet loslaat.
Het ‘ik’ van veel psalmen is collectief, het volk van God onderweg, geloofsgemeenschap. Er is ook 
een verzameling reisliederen, die ‘liederen van de opgang’ heten, 120 t/m 134. Veel gezongen in de Veertigdagentijd op weg naar Pasen. Het zijn de pelgrimsliederen die kracht geven om het onderweg vol te houden. In één van die berijmde psalmen zingen we de onvergelijkelijk mooie woorden: ‘Hij maakt het kwade goed, Hij is het die ons hoedt’ (Psalm 121:4).

Lof in de lijdenstijd
Israël zingt op de seideravond, de vooravond van Pesach of Pascha, de zogeheten ‘Hallel-psalmen’, 113 t/m 118. Psalmen die letterlijk eindigen met ‘Halleluja’ of ermee beginnen. Psalm 118 is helemaal een ‘halleluja-lied’. ‘Loof de HEER, want Hij heeft verlossing gebracht.’ De verlossing uit het land van de slavernij bezongen, in 116 en 118 nota bene verlossing uit de dood! 
Jezus heeft deze liederen met zijn discipelen gezongen op zijn laatste Pesachviering, voordat Hij gevangengenomen en gekruisigd werd. Deze psalmen passen daarom helemaal bij de lijdenstijd. Zij zijn de liturgie van de Goede Week, waarin wij stil worden van de weg die Christus voor ons gegaan is. 
Jezus heeft die avond over zichzelf gezongen. De ‘ik’ van veel psalmen is de ‘ik’ van de Messias. Die het in Psalm 22 uitgilt: ‘Mijn God, mijn God, waarom hebt U mij verlaten?’ Op een gegeven moment is er een omkeer in de psalm, God heeft gehoord en gered. Verhoring en redding wordt een ieder geschonken, die de psalmen tot zijn en haar gebeden maakt.

Deuren openen
In de kloosters worden dagelijks de psalmen gebeden, iedere dag een paar, tot ze alle 150 gereciteerd en gebeden zijn. En dan weer opnieuw. Zo worden de Messiaanse gebeden gezongen, in de hoop en het vertrouwen, dat onze wereld eens zal delen in de verlossing. Goed om in ons eigen tempo mee te doen, te lezen en te herhalen. De psalmen openen de deuren naar het koninkrijk, met deze gebeden bevinden we ons op onze weg naar God. Daarom de psalmen!

ds. Kees Wesdorp
OUDE KERK GEMEENTE

‘Psalter’ komt van het Griekse woord psallein, een vertaling van het Hebreeuwse zamàr: ‘zingen bij snarenspel’. Een zimrah is een gezang bij snarenspel, een ‘psalm’ – Zimrah heette de band waarin ik vroeger speelde. Joost van den Vondel (17e eeuw) vertaalde de 150 psalmen dichterlijk en noemde ze treffend ‘harpgezangen’. Ook het woord hallel wordt gebruikt: hallelujah, ‘loof de HEER’. Een tehilla is een lofzang, tehillim zijn lofzangen – Tehilla was jaren het kinderkoor van Ichthus- en Morgensterkerk (nu Worship Kids).