Uitgave van de Protestantse Gemeente Zoetermeer

Een monumentale klank




IMPRESSIE ‘Een kerk is een oefenruimte, in gemeente-zijn en in uitdelen naar de omgeving. Werken aan de kerk is prachtig’, is de overtuiging van Ron Verduijn van Van Hoogevest Architecten uit Amersfoort.

‘Een kerk is een constant gegeven, maar verandert ook.’ Van Hooge­vest Architecten werken aan deze ‘actuele monumenten’, om het praktische gebruik en de waarde ervan te versterken. Het bureau leverde het ontwerp voor de aanbouw aan de oostzijde van de Oude Kerk aan de Dorpsstraat, waarmee komende maand een begin wordt gemaakt.

Edele dame
‘Elk monument is uniek, net als ieder mens’, zei architect Ron Verduijn bij de presentatie van het ontwerp ruim een jaar geleden. ‘Deze prachtige kerk in Zoetermeer is een edele dame, zo eentje kom je heel weinig tegen. Een middeleeuwse toren met een verfijnd Italiaans paleisje erachter. De kerk is bijna vierkant, hoog, ruim en licht, heel verzorgd afgewerkt en precies waarvoor het bedoeld is.’

Eigenzinnig
Toen in 1785 het nieuwe schip door de Italiaanse architect Jan Giudici achter de toren uit 1642 werd gebouwd, liep de centrale as opnieuw van de toren naar het koor. ‘Naar oudchristelijke traditie is de koorruimte in de kerk gericht naar het oosten, naar Jeruzalem. In de morgenviering valt het licht prachtig naar binnen.’ Het protestantse gebruik van de kerk is wat eigenzinnig. Dwars op de hoofdas van west naar oost, ‘van koud naar warm, van donker naar licht’, staat de ‘gebruiksas’, van entree naar preekstoel. ‘Eigenlijk zitten de mensen bij de vieringen dus overdwars. Dat vierkant in het grote midden, waar het Woord klinkt, daar gebeurt het.’

‘Achter het toneel’
‘Het lijkt of er de afgelopen vierhonderd jaar niets is veranderd. Alles doet ertoe in deze compacte ruimte, alles klopt, alles past. Het gebouw legt zich als een verzorgde stolp over de prachtige binnenruimte met het bijzondere Lohman-orgel. Alles is monumen­taal, ook de klank van het gebouw is monumentaal. Daar wilden we niets aan veranderen, we sparen het interieur.’
Vandaar het plan voor een aanbouw aan de oostzijde, naast het koor dat heel geschikt is voor muzikale optredens en kleinschalige vieringen. De aanbouw komt daarmee precies in symmetrie met de eerder tweelaags aangebouwde consistorieruimte aan de zuidzijde.
‘Een ruimte met keuken, zalen en faciliteiten, als een buitenboordmotor die het kerk- en het koordeel draaiende houdt. Een ideale combinatie, omdat je de kleinere functies buiten de kerk legt, ‘achter het toneel’.’

Aanbouw verbindt
‘De kerk staat op een bijzonder manier in het dorp. Iets verdraaid, ze trekt zich niets aan van hoe de straten en de waters lopen. Het staat ook wat hoger. Dat levert mooie restruimtes op, die nu benut kunnen worden.’
De aanbouw volgt, anders dan de kerk zelf, de noklijnen van de dorpsbebouwing en verbindt daarmee de Oude Kerk met de omgeving. Een verhoogde glazen wand biedt uitzicht op de groene graftuin en door de leien dakbedekking vormt het één geheel met het moedergebouw.
De omgevingsvergunning voor de aanbouw is inmiddels definitief en de laatste afspraken met aannemer en anderen worden gemaakt. Eind februari begint de herinrichting van de begraafplaats en medio maart kunnen de bouwwerkzaamheden van start.

Marieke van der Giessen-van Velzen